งาน Tobacco Control Legacies ในวาระ 25 ปีของ SEATCA25 ปี กับก้าวสำคัญระดับภูมิภาคในการยับยั้งภัยคุกคามจากนิโคตินใหม่

---

6 กุมภาพันธ์ 2569, กรุงเทพมหานคร – มูลนิธิเพื่อสังคมอาเซียนปลอดบุหรี่ (Southeast Asia Tobacco Control Alliance: SEATCA) จัดพิธีเชิดชูเกียรติผู้นำด้านการควบคุมยาสูบในเอเชียจำนวน 6 ท่าน ในวาระครบรอบ 25 ปี “เกียรติประวัติแห่งการควบคุมยาสูบ (Tobacco Control Legacies)” ณ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย

กิจกรรมในครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคลผู้เป็นรากฐานสำคัญในการควบคุมยาสูบ ได้แก่ ศ.พญ.จูดิท แมคคาย และ ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ สองผู้นำผู้บุกเบิกและอุทิศตนขับเคลื่อนงานรณรงค์ไม่สูบบุหรี่มาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ จนสามารถวางมาตรฐานในการป้องกันการแทรกแซงจากอุตสาหกรรมยาสูบได้ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก

ที่มาและนัยสำคัญของ 3 รางวัลเกียรติยศระดับอาเซียน ถือเป็นครั้งแรกที่มีการริเริ่มมอบรางวัลในระดับสากลเพื่อการันตีความสำเร็จเชิงนโยบาย โดยแบ่งออกเป็น 3 ด้านหลัก:

• รางวัล Prakit Vathesatogkit Trailblazer Award: เป็นรางวัลที่ตั้งชื่อขึ้นเพื่อยกย่อง ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ในฐานะผู้กำหนดทิศทางนโยบายควบคุมยาสูบระดับชาติและระดับภูมิภาค รวมถึงผู้มีบทบาทในกรอบอนุสัญญา WHO FCTC โดยผู้ที่ได้รับรางวัลนี้คือ นายออง ยี คัง รัฐมนตรีสาธารณสุขสิงคโปร์ จากผลงานการใช้มาตรการทางกฎหมายสั่งห้ามและกำกับดูแลผลิตภัณฑ์ยาสูบและนิโคตินรูปแบบใหม่อย่างเด็ดขาด

• รางวัล Judith Mackay Torchbearer Award: ตั้งชื่อตาม ศ.พญ.จูดิท แมคคาย ผู้นำที่อุตสาหกรรมยาสูบระบุว่าเป็นบุคคลที่อันตรายต่อธุรกิจของเขาที่สุดติด 1 ใน 3 ของโลก รางวัลนี้มอบแก่ พญ.ฟาน ที ไฮ จากกระทรวงสาธารณสุข เวียดนาม ผู้มีความเด็ดเดี่ยวในการยืนหยัดต่อสู้กับกลไกการข่มขู่จากภาคธุรกิจยาสูบเพื่อให้สังคมเวียดนามปลอดภัยจากผลิตภัณฑ์เหล่านี้

• รางวัล SEATCA Unsung Hero Award: มอบแก่ พญ.คัทนาภรณ์ พันดวงสี และ พญ.มณีพรรณ วงโพสี จาก สปป.ลาว เพื่อเน้นย้ำว่าความสำเร็จในการควบคุมนิโคตินเกิดจากความร่วมมือของทั้งผู้ผลักดันนโยบายและผู้ปฏิบัติงานเชิงรุกที่ทำงานอยู่เบื้องหลังอย่างต่อเนื่อง

เพื่อให้การทำงานเป็นไปอย่างอิสระและปราศจากผลประโยชน์ทับซ้อน การจัดงานและการดำเนินงานของ SEATCA ทั้งหมดได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากมูลนิธิอิสระระดับโลก ได้แก่ Bill & Melinda Gates Foundation และ Bloomberg Philanthropies (ผ่านโครงการ STOP) ซึ่งเป็นหน่วยงานเฝ้าระวังกลยุทธ์อุตสาหกรรมยาสูบโดยเฉพาะ รวมถึงการทำงานร่วมกับองค์กรสร้างเสริมสุขภาพในกลุ่มสมาชิกอาเซียน

มุมมองวิชาชีพ: การจัดการกับ "พาหะของโรค" ในงานสาธารณสุข

ในฐานะผู้มีประสบการณ์ตรงในการเผชิญหน้ากับปัญหา ศ.พญ.จูดิท แมคคาย ได้ระบุถึงแก่นแท้ของการทำงานครั้งนี้ว่า อุตสาหกรรมยาสูบและนิโคตินไม่ใช่พันธมิตรหรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในงานสาธารณสุข แต่สถานะที่แท้จริงคือ "พาหะของโรค" ที่แพร่กระจายผ่านผลิตภัณฑ์บิดเบือนข้อเท็จจริง ซึ่งการถูกระบุว่าเป็นบุคคลอันตรายต่อธุรกิจเหล่านี้ คือการยืนยันว่าการทำงานของเรากำลังเข้าถึงต้นตอของปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ด้าน ศ.นพ.ประกิต วาทีสาธกกิจ ได้กล่าวสำทับถึงความท้าทายใหม่ว่า ปัจจุบันอุตสาหกรรมยาสูบได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีฤทธิ์เสพติดสูง การที่ผู้นำในอาเซียนร่วมกันแบ่งปันแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุด (Best Practices) เช่น การแบนบุหรี่ไฟฟ้าของสิงคโปร์ จึงเป็นมาตรการสำคัญในการปกป้องสุขภาพประชาชนในระดับมหาภาค

งาน Tobacco Control Legacies ในวาระ 25 ปีของ SEATCA จึงไม่ใช่เพียงงานเฉลิมฉลอง แต่เป็นการยืนยันถึงการทำงานบนฐานข้อมูลวิชาการที่เข้มแข็ง เพื่อก้าวไปสู่อนาคตที่ปลอดจากยาสูบและนิโคตินทุกรูปแบบ โดยใช้พลังของเครือข่ายวิชาชีพเป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อ